دانستنی های نوزاد – پاسخ به اکثریت سوالهای مهم درمورد کودک و رشد

نگهداری از کودکان در ماه های اولیه تولد به علت ضعیف بودن بدن نوزاد و عدم توانایی ابراز روشن خواسته هایشان، به نوبه خود دشوار است. این دشواری، اگر با بی تجربگی و عدم آگاهی مادر نیز همراه باشد مقدمه یک استرس شبانه روزی است.

همواره مادر بزرگ ها در این شرایط سخت همراه دخترانشان هستند تا تجربه های خود را با او به اشتراک بگذارند و کمک حال شان باشند. ما در تیم بامبینو تلاش کرده ایم تجربه های مادران ایران زمین را گرداوری کنیم تا شما با مطالعه آن، بتوانید با اطمینان و آسودگی خاطر بیشتری از نوزاد خود مراقبت کنید.

دانستی های کودک یک ماهه

قد و وزن کودک یک ماهه

رشد نوزادان مختلف وابسته به عوامل زیادی مانند جنسیت، چند قلو بودن، وراثت، تغذیه مادر و … با یک دیگر متفاوت است. به همین دلیل مقایسه کردن نوازدان مختلف با یک دیگر از نظر علمی درست نیست.

همه نوزادان در ابتدای تولد خود مقداری از وزن خود را از دست می دهند اما پس از 15 روز تقریبا دوباره به وزن اولیه خود باز خواهند گشت. افزایش وزن در ماه اول تقریبا بین 400 گرم تا یک کیلوگرم است. وزن نوزادان یک ماهه به طور متوسط بین 3200 تا 5400 گرم می باشد. این افزایش وزن برای کودکانی که از شیر مادر تغذیه می کنند کم تر است.

رشد قدی نوزادان نیز وابسته به عوامل وراثتی و نوع تغذیه مادر متفاوت است. تقریبا حدود 2.5 سانتی متر در ماه اول، نوزاد رشد خواهد کرد. میانگین قدی نوزدان در ماه اول برای کودکان پسر 51.1 تا 58.4 سانتی متر و برای دختران 50 تا 57.4 سانتی متر می باشد.

فعالیت های نوزاد یک ماهه

نوزاد یک ماهه را اگر به پشت بخوابانید سرش را به یک طرف نگه خواهد داشت. بازو و پاهایش را به سرعت حرکت می دهد. آرنج خود را دور از بدن قرار می دهد. اگر دست هایش را بکشید تا به حالت نشسته قرار بگیرد نمی تواند سر خود ایستاده حفظ کند. بلکه به پشت خم می شود و باید یک نفر سر او را با کمک دستانش نگه دارد. اگر او را به حالت نشسته قرار بدهیم سرش به سمت جلو خم می شود و قوز می کند.

در هنگام خواب دست ها را می بندد و انگشت شست را در وسط قرار می دهد. اما گاهی هم دست هایش را باز می کند. اگر با انگشتتان گوشه لب او را لمس کنید برای مکیدن آن واکنش نشان خواهد داد و به همان سمت سر خود را خواهد چرخانید.

زردی نوزاد یک ماهه

زردی پوست کودک نوزاد در اوایل تولد پدیده رایجی است. زردی نوزاد در پوست و سفیدی چشم کودک مشخص است. هم چنین اگر دست خود را به پوست سینه نوزاد اندکی بفشارید و سپس بردارید، زردی پوست را به راحتی مشاهده خواهید کرد.

زردی نوزاد با توجه به شدت و علت آن، می تواند روش های درمانی مختلفی داشته باشد. به صورت کلی زردی می تواند ناشی از سه پارامتر مهم باشد:

  1. زردی ناشی از ناسازگاری گروه های خونی که از بدو تولد قابل تشخیص است و باید نسبت به درمان آن اقدام کرد.
  2. زردی ناشی از فیزیولوژیک بدن که معمولا از روز دوم یا سوم تولد شروع می شود. در روز پنجم به حداکثر خود می رسد و پس از آن به تدریج کاهش می یابد و نوزاد خوب می شود.
  3. زردی ناشی از شیر مادر که معمولا از هفته دوم تولد آغاز می شود. ممکن است تا چند هفته ادامه پیدا کند ولی میزان زردی نوزاد به حدی نیست که نیاز به درمان داشته باشد.

البته وزن نوزاد و مدت حاملگی پارامترهای اثرگذاری در بهبود زردی هستند. نوزادانی که دوران حاملگی را کامل به پایان رسانیده اند و نارس نبوده اند، بدن شان خود به خود به کنترل زردی می پردازد. هم چنین کودکانی که در هنگام تولد وزن نرمال داشته اند، معمولا زردی شان به حد خطرناک نمی رسد و خود بدن توانایی کنترل آن را دارد. اما در نوزادان با وزن پایین ممکن است نیاز به اقدامات درمانی پیدا شود.

اقدامات درمانی به صورت کلی سه روش را شامل می شود:

  1. تجویز قرص برای پاکسازی کبد و تصفیه بیش تر عامل زردی
  2. استفاده از فوتوتراپی (تابانیدن یک نور با طول موج مشخص) که بیش تر برای زردی های رنج 14 تا 18 انجام می شود و باید چشم و ناحیه تناسلی نوزاد در این روش درمانی پوشانده شود.
  3. تعویض خون که برای مقادیر بالاتر از 20 زردی تجویز می شود. توجه داشته باشید که در این مقدار از زردی اگر درمان های لازم صورت نگیرد می تواند باعث مشکلات ذهنی در نوزاد گردد.

بینایی نوزاد یک ماهه

طبق گفته پزشکان و متخصصان، بینایی نوزاد در بدو تولد 60 درصد بینایی یک فرد بالغ است. این یعنی نوزاد در روزهای اولیه تولد همه چیز را در هاله ای از سایه های خاکستری و سیاه و سفید می بیند. میزان نوری که نوزاد در این زمان می تواند تشخیص دهد یک پنجاهم افراد بالغ است. یعنی باید روشنایی پنجاه برابر حالت معمول خود باشد تا نوزاد بتواند آن را تشخیص بدهد . شاید به همین علت است که نوزادان می توانند در بدو تولد در یک اتاق کاملا روشن به خواب بروند.

نوزدان در هفته اول تولد می توانند رنگ های زرد، نارنجی، سبز و قرمز را تشخیص دهند و به سمت آن جذب شوند. اما رنگ بنفش و آبی، چون طول موج کمتری دارند، دیرتر در شبکیه قابل تشخیص هستند.

محدوده دید کودکان در ماه اول بین 20 تا نهایتا 40 سانتی متر است. به همین دلیل لازم است که والدین در هنگام صحبت و مراقبت از او در این فاصله قرار بگیرند تا نوزاد بتواند به صورت و چهره آن ها عادت کند. این فاصله تقریبا معادل فاصله ای است که نوزاد در هنگام شیر خوردن در آغوش مادر خود قرار دارد.

شنوایی نوزاد یک ماهه

شنوایی نوزاد تقریبا در بدو تولد تکامل یافته است. می تواند نسبت به صداهای ناگهانی و بلند واکنش نشان دهد. اگر از این صدا بترسد ممکن است گریه کند. چشم هایش را جمع کند، پلک بزند، یا اینکه از ترس بلرزد. هم چنین دست و پایش را دراز می کند و انگشتان خود را از هم باز می کند. وقتی با جغجغه یا هر وسیله دیگری صدایی تولید می کنید نسبت به آن صدا واکنش نشان می دهد. ممکن است چشم و سر خود را حرکت دهد اما هنوز توانایی تشخیص منبع صدا را ندارد. هم چنین نسبت به صداهایی که شبیه ساز محیط رحم هستند مانند سشوار و جاروبرقی واکنش نشان می دهد. این صداها ممکن است باعث توقف گریه کودک و آرام شدن وی شوند.

خواب و خوراک نوزاد یک ماهه

ماه اول تولد نوزاد احتمالا سخت ترین ماه مراقبت از کودک برای والدین باشد. کودکان در ماه اول تولد بین 14 تا 17 ساعت خواب نیاز دارند. این مقدار برای بعضی از کودکان به 18 الی 19 ساعت هم می رسد. معده نوزاد در ماه اول کوچک است و توانایی نگه داشتن حجم زیادی از شیر را ندارد. به همین دلیل بین 8 تا 12 بار در روز، یعنی بین 2 تا 3 ساعت یک بار نیاز به شیردهی پیدا می کنند. البته برای کودکانی که از شیر خشک تغذیه می کنند این مدت زمان می تواند بیشتر باشد.

اگر کودک تان پس از 3 ساعت خواب به طور طبیعی برای خوردن شیر بیدار نشد لازم است این کار را خودتان انجام دهید. شیر دادن در فاصله زمانی درست به وزن گیری مناسب کودک کمک شایانی می کند.

سعی نکنید از به خواب رفتن در طول روز جلوگیری کنید و  باعث خسته کردن نوزادتان شوید تا شب به مدت طولانی تری بخوابد. زیرا این کار نتیجه کاملا عکس می دهد و باعث بی قراری او در طول شب می شود.

آب دادن به نوزاد یک ماهه

دادن آب به نوزادهای زیر 6 ماه اصلا توصیه نمی شود و می تواند خطرات جدی مانند مسمومیت های آبی را به همراه داشته باشد. تا این سن کودک آب مورد نیاز بدن را از طریق شیر مادر یا شیر خشک دریافت می کند. مراقب باشید که برای تهیه شیر خشک از اب بیش تر استفاده نکنید زیرا مشکلاتی را در پی خواهد داشت.

در سن زیر 6 ماه دادن آب به کودکان باعث می شود معده آن ها با آب پر شود و برای خوردن شیر اشتهایی نداشته باشند که باعث اختلال در وزن گیری کودک می شود. هم چنین سیستم کلیه نوزاد هنوز به صورت کامل شکل نگرفته است و دادن آب باعث ازاد شدن سدیم در بدن می شود که خطراتی را با خود همراه دارد. هم چنین در مواردی مشاهده شده است که دادن اب به نوزادان باعث افزایش زردی شده است.

دانستی های کودک سه ماهه

وزن و قد کودک سه ماهه

همان طور که قبلا هم گفتیم بسته به عوامل بسیاری مانند تغذیه، ژنتیک، وضعیت جثه نوزاد در بدو تولد، رشد کودک می تواند متغیر باشد. اما به طور میانگین می توان گفت نوزادان دختر در سه ماهگی دارای وزن 5.350 کیوگرم هستند. حداقل وزن برای آن ها 3.650 و حداکثر 7.100 کیلوگرم می باشد. این مقدار برای پسران به صورت میانگین 5.750 کیلوگرم می باشد. هم چنین بازه حداکثری و حداقلی به ترتیب، 7.500 و 3.950 کیلوگرم می باشد. اگر کودک شما در این بازه قرار دارد جای نگرانی نیست. اما در صورت کم تر یا بیش تر بودن باید مراقبت بیش تری از او به عمل اورید.

رشد قدی نوزادان تا 6 ماهگی به صورت تقریبی 2.5 سانتی متر می باشد. یعنی باید تا پایان 3 ماهگی حدود 7.5 سانتی متر به قد کودک تان افزوده شده باشد. میانگین قدی برای نوزادان دختر در سه ماهگی حدود 61 سانتی متر  می باشد. این در حالی ست که میانگین قدی برای پسران 62.3 سانتی متر می باشد. میانگین قد و وزن، برای دختران و پسران نشان می دهد که نوزادان پسر قدبلندتر  و دارای جثه سنگین تری هستند که بدیهی به نظر می رسد.

تغذیه نوزاد

تعداد دفعات شیر خوردن نوزاد در این ماه نسبت به گذشته کم تر خواهد شد و حدود پنج الی هشت بار در طول شبانه روز خواهد بود. نوزاد کماکان برای خوردن شیر در شب بیدار خواهد شد. اما تعداد و زمان آن نسبت به گذشته کمتر است. نوزادانی که از شیر مادر تغذیه می کنند نیاز به دفعات بیش تری برای خوردن شیر خواهند داشت.

طبق نظر کارشناسان و پزشکان، سه ماهگی نوزاد، هنوز زمان مناسبی برای شروع دادن غذاهای کمکی به کودک نیست.

توانایی نوزاد سه ماهه

در ماه سوم نوزاد، دستانش را بیشتر به حالت باز نگه می دارد. اگر دقت کنید خواهید دید که گاهی به انگشتان خود خیره شده و با آن ها بازی می کند. شما نیز می توانید در حالی که نوزادتان روی کمر خوابیده است انگشتانتان را به سمت چهره او بگیرید و حرکت دهید. خواهید دید که تا چه حد نسبت به حرکات انگشتان شما کنجکاو است. هم چنین می توانید یک جغجغه به دستان او دهید تا هم عضله های دست او تقویت شود و هم نسبت به صداهای آن، کنجکاو گردد.

در این ماه کودک توانایی بیشتری در کنترل گردن خود دارد. اگر بر روی شکم خود دراز کشیده باشد می تواند سر خود را بالا بگیرد یا به اطراف حرکت دهد. نسبت به قبل بهتر می تواند بنشیند. اما هنوز در هنگام نشستن، گردنش به سمت جلو خم می شود.

در این سن، اگر صدایی به گوش نوزاد برسد به آن واکنش نشان خواهد داد و به دنبال آن خواهد گشت. این واکنش برای صداهای آشنا مانند پدر و مادر بیش تر است و تلاش می کند با صدای خنده یا صداهای دیگری که از خود در می آورد ابراز خوشحالی کند.

بازی های مناسب نوزاد سه ماهه

همان طور که گفتیم در این سن کودکان می توانند یک شی کوچک و سبک را در دستشان برای لحظاتی نگه دارند. از جغجغه ها می توانید برای این کار استفاده کنید و به دست کودکتان دهید. بهتر است اسباب بازی هایی را در دسترس او قرار دهید که صدادار باشد و بازی کردن با آن برای کودک تان جذابیت داشته باشید.

انگشتان خود را در جلوی صورت نوزادتان تکان دهید. اجازه دهید بتواند با دستانش انگشتان شما را لمس کتد. این کار را می توانید با وسایل مختلف مانند تسبیح،روبان، ریشه های شال و روسری و … هم انجام دهید.

زمانی که کودکتان روی شکم دراز کشیده است یک اسباب بازی در جلوی او قرار دهید تا برای گرفتن آن، جذب شود. با تمرین این بازی کودک یاد می گیرد از یکی از دستانش به عنوان اهرم استفاه کند و از دست دیگر برای گرفتن اسباب بازی کمک بگیرد.

زمانی که کودک در گهواره خود قرار دارد چند اسباب بازی بی خطر در بالای سر او نصب کنید تا با آن ها سرگرم شود. خواندن لالایی و اشعار کودکانه نیز برای کودکان بسیار جذاب است. تحقیقات نشان داده است که صحبت کردن و بازی کردن با کودک نقش پر رنگی در توانایی های آتی او، به خصوص صحبت کردن خواهد داشت.

می توانید کودکتان را در آغوش بگیرید و جاهای مختلف خانه را به او نشان دهید. مواجهه با رنگ ها و اشیای جدید برای کودک بسیار جذاب است. هم چنین در این حین، می توانید اسباب بازی های مختلف و اشیای گوناگون و البته بی خطر را به او نشان دهید و بگذارید به آن ها دست بزند. این کار، یک تمرین بسیار خوب برای تقویت حس لامسه کودکان است.

تربیت و نکات تربیتی کودک سه ماهه

شاید بسیاری از مادرها و حتی مادران با تجربه فامیل فکر می کنند کودک نوزاد شما چیزی از دعوا کردن و سرزنش متوجه نمی شود. اما این یک تفکر نادرست است. طرز برخورد شما با کودکتان در ضمیر ناخودآگاه وی اثر خواهد گذاشت و ممکن است در آینده مشکلاتی مانند عدم اعتماد به نفس، بی اعتمادی و … را موجب شود.

تنها گذاشتن کودک برای مدت طولانی، پاسخ ندادن به گریه کودک، دعوا کردن و داد زدن سر نوزاد، تکان دادن شدید کودک، شیردهی به کودک طبق برنامه از جمله رایج ترین و پرخطرترین رفتارهای ناسالم با نوزادان هستند.

به آغوش کشیدن نوزاد، صحبت کردن به آرامی با وی، لالایی خواندن برای او و پاسخ دادن به گریه نوزادتان می تواند او را در آینده به یک فرد مستقل، پر محبت، غنی از آرامش و مهر و با اعتماد به نفس تبدیل کند.

اگر کودک سه ماهه این کارها را انجام نداد نگران شوید:

  1. اگر توانایی نگه داشتن جغجغه یا چنگ زدن به وسایل مختلف را نداشت.
  2. نوزادتان هیچ گونه صدایی از خود تولید نمی کند.
  3. به چهره های آشنا ماندد پدر و مادر خود هیچ واکنشی نشان نمی دهد.
  4. اگر صدایی در نزدیک کودک تان تولید کنید، توانایی دنبال کردن صدا را ندارد. یا اگر عروسکی را در نزدیکی او حرکت دهید او را نمی تواند دنبال کند.
  5. حالت چشم ها به صورت معمول و نرمال نیست. این وضعیت در ماه اول بدون مشکل است اما باید تا ماه سوم به حالت نرمال خود تبدیل شود.
  6. توانایی کنترل سر و گردن خود را به دست نیاورده است.
  7. رشد قد و وزن نوزاد مناسب نیست.

در صورت بروز هر یک از مشکلات بالا، حتما مساله را با یک پزشک متخصص در میان بگذارید. بسیاری از مشکلاتی که برای کودکان به وجود می آید در صورت رسیدگی به موقع تا حد زیادی، قابل حل می باشد.

دوران نوزادی یکی از سخت ترین و لذت بخش ترین دوره رشد کودک شما است. دوره ای که با مراقبت و صبوری می توانید آن را تبدیل به خاطره به یاد ماندنی کنید و تاثیر آن را در آینده فرزند خود ببینید. با آرزوی سلامتی و شادی برای هر خانواده ای که در آن یک نوزاد لبخند می زند.

چه سوالی درباره نوزاد خود دارید که در این مقاله به آن پاسخ داده نشده است؟ با ما در میان بگذارید.